مطالعه در غرب شناسي و آشنایی با منابع

پاسخ: غربشناسي به معناي شناخت فرهنگ ساري و جاري غرب است كه از آغاز حيات فرهنگي سياسي غرب تا كنون در ارتباط با مجموعه هاي متشكلي از انسان ها , با مواضع ويژه جغرافيايي , با مقاطع برجسته تاريخي و با دوره هاي خاصي از سياست و حاكميت همواره در تحول و دگرگوني بوده است . هدف از مطالعات غرب شناسي بازشناسي محورها , اصول و مباني انديشه غرب است . در باب شناخت غرب الگوهاي مختلفي از غرب شناسي را مي توان سراغ داشت يكي از اين الگوها اين است كه به تبيين و تحليل مفهومي و محتوايي نظام ها و ايسم هاي فكري , فرهنگي و سياسي حاكم بر جهان غرب بپردازيم و ويژگي هاي هر كدام را همراه با سير تحولات جاري آن نظام ها بيان كنيم . الگوي ديگر اين است كه با حفظ يك جهت گيري تاريخي , به تأليف تاريخي از تحولات غرب دست يابيم . الگوي سومي را مي توان نام برد كه بر اساس آن تحولات جاري مغرب زمين با توجه به موضوعات , مسائل و معيارهاي ويژه اي در بخش هاي گوناگوني رده بندي مي شود و هر بخش ساحت خاصي از ميان ساحت هاي اخلاقي , مذهبي , سياسي , اقتصادي و نظاير آن را مورد نقد و بررسي قرار مي دهد .

در مطالعات غرب شناسانه رويكردهاي مطالعاتي را مي توان بر حسب محور قرار گرفتن جنبه هاي خاصي مانند جنبه هاي تاريخي , اقتصادي , فلسفي , ايدئولوژيك , سياسي و فرهنگي به طبقات گوناگوني طبقه بندي كرد . ( سيد احمد رهنمايي , غرب شناسي , قم: مؤسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني ره , 1383, ص 13-15) بديهي است كه بر اساس هر رويكرد , مباحث مطرح شده متفاوت خواهد بود ولي اگر با رويكردي تاريخي , فلسفي و تحليلي به مباحث غرب شناسي بپردازيم سير مطالعات ما شامل دو بخش خواهد بود ؛
1- سير تاريخي غرب كه برهه هاي مختلف غرب را در بر مي گيرد كه شامل اين مباحث خواهد بود ؛ غرب باستان , قرون وسطا , رنسانس و عصر دگرگوني هاي ژرف در انديشه ها و روش هاي غرب و پيامدها و آثار آن , مدرنيسم و عصر تحولات نوين علمي – صنعتي , پست مدرنيسم و تحولات و پيامدهاي ناشي از آن تا به امروز .
2- مباني و اصول فكري حاكم بر تمدن غرب و تحليل و واكاوي جريان هاي اصلي انديشه غربي, اين بخش شامل تبيين مهمترين مباني فكري حاكم بر غرب همچون علم گرايي افراطي , عقل گرايي افراطي , اومانيسم , سكولاريسم و... و جريانهايي همچون ماركسيسم , ليبراليسم و محافظه كاري و نحله هاي مختلف آن و...مي باشد .

مطالعات غربشناسي از اهميت زيادي برخوردار است وآثارو فوائد فراواني را به همراه خواهد داشت كه در ادامه به برخي از آنها اشاره خواهيم نمود :
1-آشنايي وآگاهي از تحولات جهان پيرامون ؛ شايد بتوان گفت , اهميت و ضرورت مطالعات غرب شناسي به اهميت و ضرورت آگاهي از جهان سياسي و فرهنگي روز باز مي گردد . گسترش روز افزون حجم اطلاعات و سرعت شگفت انگيز ارسال وانتقال پيام هاي فرهنگي , سياسي و بازرگاني , همچنين تأثير شگرف شگردهاي اطلاعاتي - تبليغاتي رسانه هاي عمومي غرب در عصر ارتباطات و اطلاعات , بر كسي پوشيده نيست . بديهي است به هر اندازه كه دنياي ما گسترده تر مي گردد , ارتباط ميان آحاد و جوامع بشري وسيع تر مي شود . وبه موازات ارتباطي كه روز به روز با عمق بيش تري صورت مي پذيرد لازم است سطح آگاهي ما از خط مشي ها, شيوه ها و جهات ارتباطي با ديگران ارتقا يابد . در اين راستا هر چه بر ميزان آگاهي و شناخت خود از اوضاع جاري زمان بيفزاييم در برخورد با حوادث مختلف فرهنگي , سياسي و...آسيب ناپذير تر خواهيم ماند همانگونه كه امام صادق عليه السلام فرمودند:« العالم بزمانه لا تهجم عليه اللوابس»« كسي كه به اوضاع زمان خويش آگاه باشد , اشتباهات بر او هجوم نمي برند .»( اصول كافي , تهران: دفتر نشر فرهنگ اهل البيت(ع),ج 1, ص 31)چنين شيوه و برخوردي مي تواند راهگشاي برخورد ما با مسائل مختلف در برهه هاي مختلف باشد و براستي اگر به اين دستور نوراني عمل كنيم و نسبت به اوضاع و احوال زمانه خويش شناخت لازم را پيدا كنيم در حوادث و رويدادهاي مختلف در نخواهيم ماند و مسير خويش را به خوبي پيدا خواهيم نمود .
2- دشمن شناسي وآشنايي با اهداف , شيوه ها و نقشه هاي غرب در قبال اسلام و نظام اسلامي و برخورد منطقي با آن و خنثي نمودن توطئه ها ؛ اكنون بيش از هر دوره ديگر كانون فرهنگ و ارزش هاي الهي - انساني ما در تيررس نقشه هاي شوم فرهنگ غرب قرار گرفته است , به گونه اي كه با اندك بي توجهي و غفلت ممكن است در كام فرهنگ غرب استحاله گرديم و در چرخش سياست جهاني كردن فرهنگ , نسبت به اصالت ارزشهاي خويش بيگانه شويم . به يقين در كنار آگاهي و شناخت از مباني ديني , شناخت مباني فكري و نظري غرب و آشنايي با اهداف آنان در برخورد منطقي با آن و خنثي نمودن تأثيرات آن , بسيار راهگشا خواهد بود . در شرايطي كه استكبار جهاني فرهنگ و به ويژه نسل جوان ما را هدف قرار داده است و با ترويج و تحميل فرهنگ غربي با ابزارهاي گوناگون سعي در تخريب هويت فرهنگي , ملي و ايماني جوانان و جايگزين كردن آن با هويت غربي دارد , جوانان ما بايد با حفظ هوشياري كامل آگاهي لازم را نسبت به توطئه هاي فرهنگي - سياسي غرب به دست آورند. بنابر اين شناخت غرب و مباني فكري و نظري و راهكارهاي عملي آن براي مقابله با نظام اسلامي ضرورتي انكار ناپذير است . و در مقابله با دشمن , اولين گام شناخت دشمن و اهداف و شيوه هاي او به منظور مقابله با آن است . مقام معظم رهبري فرمودند: سيستم تبليغاتي دشمنان , راديوهاي بيگانه و اذناب و دنباله هاي آنها در داخل تلاش مي كنند با ممزوج كردن حق و باطل , ملت ايران را در مورد آينده مأيوس كنند و از الگو شدن نظام اسلامي جلوگيري نمايند و در برابر اين هجوم , بايد شاخت زمان , درك زبان ارتباطاتي روز و آگاهي به نيازهاي مخاطب , به روشنگري صحيح و اقناع كننده پرداخت و با دفع مستدل و مستحكم , شبهه ها را زدود ( دشمن شناسي از ديدگاه مقام معظم رهبري قم: انتشارات سطر , 1381, ص 26, بيانات مقام معظم رهبري در ديدار با ائمه جمعه سراسر كشور , 11/7/79) ملت و دولتي تسليم مي شود كه دشمن را درست نشناسد يا دچار فساد و بدبختي باشد , اما اگر دشمن شناسي بود آن وقت شعارها , شعارهاي روشن و آگاهانه يي خواهد بود .( پرسش و پاسخ از محضر رهبر معظم انقلاب اسلامي , تهران: مؤسسه فرهنگي قدر ولايت , 1380, ص 164, بيانات مقام معظم رهبري در ديدار با دانشجويان و دانش آموزان , 12/8/78)
3-حفظ هويت ديني و ملي , با مطالعات غربشناسي وآشنايي با تمدن غربي مي توان نقطه كانوني تلاش تمدن غرب را براي بي هويت نمودن ساير كشورها به ويژه كشورهاي اسلامي بازشناسي نمود و با شناخت آن از يك سو و معرفي آن به عموم جامعه و به ويژه نسل جوان در حفظ هويت ديني و ملي گام برداشت . براستي اگر جوان مسلمان ايراني بداند كه از چه گوهر گرانبهايي برخوردار است و تمدن غربي چه آثار مخرب و زيانباري را براي فرد و جامعه به ارمغان آورده است و انسان را از جايگاه رفيع خويش با نگاه مادي و تك بعدي به آن به جايگاه حيوانيت تنزل داده است و آنچه دست پرورده غرب و تمدن غربي است يك حيوان متمدن است نه تمدني كه شايسته مقام انساني , هيچگاه فريفته اين به اصطلاح تمدن نخواهد شد و هويت ديني و ملي خود را رها نخواهد نمود .
4-آسيب شناسي غرب و عبرت آموزي ازبحران هاي آن ؛ مطالعه غرب و آشنايي با آن , زمينه شناسايي آسيب هاي غرب و چالش ها ي و بحران هايي كه با آن دست به گريبان است , ضمن اينكه بيانگر ناتواني غرب در ارائه الگويي براي اداره صحيح بشريت است و حركت آن را مناسب با زندگي شايسته مقام انسانيت , ارزيابي نمي كند , مي تواند ما را به سمت ترسيم الگوي مناسب و بديل و جايگزيني شايسته براي توسعه و پيشرفت مادي و معنوي رهنمون سازد و از پيروي از الگوها و مدلهاي پيشرفت غربي باز دارد .
5- بهره گيري از دستاوردهاي مثبت و تجارب غرب ؛ تمدن غربي علي رغم پاره اي مشكلات و بحران ها , داراي دستاوردهاي مثبتي نيز بوده كه مي توان با بهره گيري ازآن زمينه رشد و پيشرفت جامعه اسلامي را فراهم نمود . كه اين امردر سايه شناخت غرب و تمدن آن و شناسايي آثار مثبت و منفي آن امكان پذير خواهد بود .مرحوم امام فرمودند : ما پيشرفت هاي دنياي غرب را مي پذيريم ولي مفاسد غرب را كه خود از آن ناله مي كنند , نه(صحيفه نور , ج 5, ص 129)
مقام معظم رهبري نيز فرمودند :نفي غرب به هيچ وجه به معناي نفي تكنولوژي و علم و پيشرفت و تجربه هاي غرب نيست , نفي غرب به معناي نفي سلطه غرب است .( روزنامه كيهان , 14/11/78, بيانات مقام معظم رهبري در ديدار با جوانان , 13/11/78)
6- بر خورد منطقي و به دور از افراط و تفريط با غرب؛ يكي از نتايج غربشناسي و شناخت صحيح آن اين است كه با شناخت غرب , برخورد مناسب و منطقي با آن داشته و از هر گونه افراط در شكل نفي كامل تمدن غرب و تفريط در قالب پذيرش كامل غرب وغربزدگي جلوگيري به عمل خواهد آمد .
در زمينه غربشناسي مطالعه منابع زير پيشنهاد مي گردد .
1- غرب شناسي، احمد رهنمايي، انتشارات موسسه امام خميني ره.
2- غرب و غرب شناسي، مركز تحقيقات صدا و سيما، انتشارات سروش.
3- بررسي مباني فرهنگ غرب و پي آمدهاي آن، حبيب الله طاهري، بوستان كتاب قم.
4- غرب در جغرافياي انديشه، مجرد كاشاني، موسسه فرهنگي دانش و انديشه معاصر.
5- عصر امام خميني ره , مير احمد رضا حاجتي , دفتر تبليغات حوزه علميه قم
6- فرهنگ غرب و چالشهاي آن، مرتضي رهباني، نشر ثالث.
7- مباني نظري تمدن غرب، سيد مرتضي آويني، مجله دانشجو، تابستان 77
8- دنياي اسلام و تهاجم فرهنگي غرب، محمد مهدي آصفي، انتشارات دفتر تبليغات اسلامي حوزه علميه قم
9- تفكر فلسفي غرب از منظر مرتضي مطهري، مرتضي مطهري، موسسه فرهنگي انديشه
10- كتاب سروش , مجموعه مقالات غرب و غرب شناسي , گروه نويسندگان , تهران: سروش
11- مباني و تاريخ فلسفه غرب , هالنيگ ويل , ترجمه عبد الحسين آذرنگ , تهران : كيهان

دیدگاه ها

ارسال ديدگاه جديد

(لطفا از درج سوال در ديدگاه ها خودداري فرماييد براي طرح سوالات خود به اين آدرس مراجعه فرماييد)

  • آدرس های وب و ایمیل به صورت اتوماتیک به لینک تبدیل می شوند.
  • تگ های مجاز : <a> <br><em> <strong> <cite> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd>
  • خطوط و پاراگرافها به صورت اتوماتیک جدا سازی می شود.
  •  

 

کد امنیتی
این سوال برای آزمایش کردن شما است که آیا شما یک بیننده واقعی ( انسان ) هستید و یا یک رایانه برای ساخت اسپم .
7 + 11 =
دو عدد را جمع کنید و وارد کنید . به عنوان مثال 1+3 را باید 4 وارد کنید .